Legenda

Ik werd gevraagd een tekst te schrijven. Begeleidend. Alsof er iets te begeleiden is naar een vaste plek.

Dit lijkt een begin, maar het is een vervolg op een moment dat geen vast startpunt kende.

Ik wist niet langer welke horizon ik volgde. De woorden die ik kende voor ‘richting’ wezen niet voor iedereen dezelfde kant op. Gaandeweg werd zichtbaar dat ‘universeel’ geen gelijke reikwijdte heeft. Dat recht niet overal landt. Dat sommige gronden buiten de kaart vallen.

Stabiliteit veronderstelt dat elke vinger die je volgt naar dezelfde horizon wijst. Die horizon blijkt voor sommigen een grens. Alsof perspectief in de geschiedenisboeken altijd een voetnoot was geweest, en niemand dat had opgemerkt.

In een tijd waarin stabiliteit geen vanzelfsprekend uitgangspunt meer biedt, zoek ik naar oriëntatie. In a state of being. Ik probeer deze staat van zijn te lezen als een plattegrond voor wie geen vaste horizon meer heeft. Wat gebeurt er wanneer richting wegvalt en de horizon zijn standpunt verliest?

Voor zo’n landschap blijft elke legenda voorlopig.

Val

In tijden van val verliezen oude gidsen hun werking. Zij beloofden richting aan wie al stond.

Misschien is vallen niet het verlies van oriëntatie, maar een verschuiving van wat als richting mocht gelden. Van de grond naar de lucht. Los van koers.

Waar oriëntatie ooit houvast bood, wordt zij herpositionering in voortdurende beweging. Van bestemming naar het vallen zelf.

Lucht

Wat ooit werd gelezen om positie te bepalen: de poolster als betrouwbaar kompas, de zon als tijd, richting en plaats, de wind als onzichtbare route. Voor sommigen wezen zij altijd al een andere kant op. Wat positie gaf, blijft nu niet langer op zijn plaats.

De lucht was leesbaar omdat de waarnemer standvastig was. Het vogelvluchtperspectief van een kaart veronderstelt een onveranderlijk boven. Een waarnemer die zweeft en overziet, die niet zelf in het landschap staat. Een schaal waarin het lichaam zich klein wist. Wanderer above a Sea of Fog. Der Wanderer über dem Nebelmeer. Ondersteboven. Wie staat er dan nog?

Wie niet kan zweven, leest de wereld anders: van dichtbij, tussendoor, van onderaf, met de voeten in wisselende grond.

Hier rafelt de lucht uit in losse draden. Nu beweegt alles. Ook het zicht. Wat zich uitstrekte als oneindigheid vouwt zich tot tussenruimte: een veld waarin voelbaar wordt wat zich tussen lichamen afspeelt.

Oriëntatie

Oriëntatie ontstaat terwijl je jezelf beweegt tussen, door, binnenin systemen die jou niet als uitgangspunt nemen. Je herkent je positie aan de weerstand. Aan de manier waarop je jezelf moet aanpassen om te blijven passen. Aan de ruimtes waarin je aanwezig bent, maar niet werd bedoeld.

Ik zoek nog steeds. Niet naar een vaste plek, maar naar een bewegen zonder te verdwijnen.

Misschien speelt dit zich niet alleen in mij af. Het lichaam, als enige kompas, ontvangt een fractie te laat. Alsof de werkelijkheid ons altijd een paar seconden voor is. Wat wij als heden ervaren, heeft zich al voltrokken.

In die vertraging verwarren we overlevingsdrang met richting.

Spoor

Een spoor suggereert dat men kan terugkeren. Terugkeren veronderstelt dat het begin nog bestaat.

Wanneer alles beweegt, blijft een spoor niet om te worden gevolgd, maar als bevestiging dat ik hier was. Niet aangekomen. In plaats van blijven, kort raken wat geen vaste grond heeft. Een afdruk die verandert terwijl hij ontstaat. Volgen is nu geen terugkeer maar een nieuwe verschuiving.

Geen kaart, maar een getuigenis.
Opnieuw verschuift de grond, onder degenen die dachten te staan.

Deze tekst reageert op “In a State of Being” van kunstenaar Mandy Franca (Rotterdam, 1989), en leest het werk als een plattegrond voor heroriëntatie in beweging. Franca’s werk is te zien in de solotentoonstelling I Breathe an Endless Universe in Me, in Stedelijk Museum Schiedam van 23 mei t/m september 2026, gecureerd door Delany Boutkan.